UTRECHT STRING QUARTET

Utrecht String Quartet & vrienden
Mini-festival USQ in de Oosterpoort te Groningen
11 december 2005
11.00 uur tot 18.00 uur

Het idee voor dit “minifestival” ontstond vanuit de wens, om de diverse mogelijkheden, die de combinatie van strijkkwartet en solo-instrument biedt, samen te voegen in één interessant en spannend dagprogramma.
Met Ivo Jansen en Lars Wouters van den Oudenwijer hebben we bevriende collega musici uitgenodigd, die naast solistische stukken ook samen met het USQ kamermuziekwerken ten gehore zullen brengen.
Wij willen in elk van de concertprogramma´s een keuze aan representatieve en typische kamermuziekwerken presenteren, die tevens een spannende getuigenis vormen van de tijd, waarin zij zijn ontstaan.
Naast de wisselende instrumentatie leek ons ook vooral de combinatie van "klassiekers" en "het onbekende" bijzonder interessant.

HET PROGRAMMA
11 - 12 uur: Utrecht String Quartet, Ivo Janssen en Lars Wouters van den Oudenweijer
W.A.Mozart: Strijkkwartet KV 421
J.S. Bach: Chromatische fantasie en fuga BWV 903
J.Reicha: Klarinet Kwintet op. 89

Een concertprogramma voor de zondag ochtend!
Mozart´s grandioze kwartet KV 421, dat is opgedragen aan Haydn, behoort zonder twijfel tot de meest bekende werken van de kwartetgeschiedenis en beleefde een van zijn eerste uitvoeringen door een strijkkwartet, dat was samengesteld door de heren musici: Dittersdorf, Haydn, Mozart en Vanhal. Wie had dat niet willen meemaken!
Ivo Jansen heeft door zijn bijna complete opname van de pianowerken van Bach een mijlpaal gezet en door zijn uitermate persoonlijke en respectvolle wijze van interpretatie veel enthousiasme los gemaakt: Bach´s „Chromatische fantasie en fuga” BWV 903 een bewijs van een compositorisch genie.
De afsluiting wordt gevormd door het prachtig lichtvoetige klarinetkwintet van de Tsjech Anton Reicha.
12.15 - 13.15 uur: workshop
Coosje Wijzenbeek geeft les aan jonge Groningse strijkers

13.15 - 14 uur: presentatie vioolbouw
Vioolbouwster Saskia Schouten leerde het vak in Cremona, de bakermat van de Italiaanse vioolbouw. Tegenwoordig is zij een van de beste vioolbouwers van Nederland en tijdens dit festival licht zij menig tipje van deze sluier op.
Talloze instrumenten van Saskia worden gespeeld in bekende ensembles en orkesten: Rotterdam Filharmonisch, Concertgebouw Orkest, Amsterdam Sinfonietta ...

14 - 15 uur: Utrecht String Quartet, Ivo Janssen en Lars Wouters van den Oudenweijer
Brahms: Pianostukken op. 118
Kes: Strijkkwartet
Brahms: Sonate voor piano en klarinet op. 120

Brahms – Kes – Brahms
Het meesterschap van Brahms is onomstreden, perfecte voorbeelden ervan zijn de pianostukken op.118 en de geniale sonate op. 120 voor klarinet en piano.
In dit programma staat echter Willem Kes centraal, de eerste chef-dirigent van het Concertgebouw Orkest en vriend van Brahms. Het USQ heeft met ondersteuning van de musicoloog Prof. Emile Wennekes het manuscript van het strijkkwartet “opgegraven” uit het Nederlands Muziek Instituut en het werk teruggebracht naar de concertzaal. Een strijkkwartet van formaat, dat de vergelijking met de grote componisten van zijn tijd niet hoeft te schuwen.

15.15 - 16.15 uur: masterclass
Het Utrecht String Quartet geeft les aan een jong professioneel kwartet van het Conservatorium in Groningen.

16.30 - 18 uur: Utrecht String Quartet, Ivo Janssen en Lars Wouters van den Oudenweijer
Ullman: Strijkkwartet nr. 3
Prokofjev: Ouverture sur des thêmes juifs
Sjostakovitsj: Pianokwintet

Klassiek en “Entartete”
De afsluiting van het derde concert wordt gevormd door het pianokwintet van Sjostakovitsj, een werk, dat de problemen en moeilijkheden van de musicus en componist Sjostakovitsj bloot legt: een man die is opgesloten in de beperkende kaders van het regime maar op onnavolgbare wijze zijn eigen taal spreekt en de politiek met zijn bijtende humor bij de neus neemt.
Gedeporteerd, gemarteld en vermoord werd Viktor Ullman, waarvan het 3e strijkkwartet, bij toeval ontdekt in een koffer, het enige bewaarde werk van zijn soort is. Diep aangrijpende muziek uit de periode van Ullman´s gevangenschap in het concentratiekamp. Muziek, die door het Amerikaanse Guarneri Quartet de concertzaal weer teruggevonden heeft und zeker behoort tot een van de belangrijkste tijdsdocumenten van deze schrokkende periode.
De ouverture van Prokofjev, gebaseerd op Joodse thema´s, geeft de zes musici de gelegenheid, om vandaag ook samen op te treden. De klankeigenschappen van deze ouverture zijn duidelijk verdeeld in verschillende rollen, het kwartet vormt hierbij het raamwerk, de piano de polsslag en de klarinet de ziel.

18 uur: afsluiting
Presentatie van workshop en masterclass

In alle pauzes is een filmbijdrage te zien over het strijkkwartet van W. Kes:
Prof. Emile Wennekes in gesprek met Sven A. Tepl.
Inzichten en feiten: “Nederlandse” strijkkwartetcomposities.